Top_Header_Right_Add

मधेशका मसिहा स्व. गजेन्द्रनारायण सिंह र क्रान्ति भवनको दुर्दशा

मधेशका मसिहा स्व. गजेन्द्रनारायण सिंह र क्रान्ति भवनको दुर्दशा

–विष्णु कुमार मण्डल

–विष्णु कुमार मण्डल

जिउँदै गाँधी र नेल्सन मण्डेलाको संज्ञा पाएका मधेशका मसीहा गजेन्द्र नारायण सिंहको पार्थिव शरीर उनका कर्मस्थली राजविराज स्थित सप्तरी सेवा आश्रमभित्र एउटा समाधिमा समाधीस्थ भएपनि उनका किर्ति जीवित छन् । बाल्यकालमा राणा शासन र त्यस विरुद्धको जन आन्दोलनलाई नियालेका स्व. सिंहको मनः मस्तिष्कमा मधेशी जनताका शोषण, उत्पीडन र राजनीतिक भेदभाव भइरहेको कुरा उनमा निहित क्रान्तिकारिता र राजनीतिक जीवनलाई नियाल्दा स्वतः सिद्ध हुन जान्छ ।

सन्दर्भः गजेन्द्र पुण्य तिथि

यीनै मनोभावनालाई आत्मसात गर्दै युवावस्थाको प्रारम्भसँगै उनी नेपाली काँग्रेसको आन्दोलनमा सक्रिय हुन पुगेको कुरा उनी बारम्बार आफ्ना अनुयायीहरु माझ व्यक्त गर्ने गर्थे । तर, कालान्तरमा काँग्रेसभित्र पनि मधेशीप्रति भेदभावको दृष्टिकोण रहेको छ, भन्ने उनको निक्र्यौल हुन पुग्यो । जसको फलस्वरुप उनले केही समयको पर्खाइ पश्चात मधेश र मधेशीको कल्याणार्थ एउटा सबल राजनीतिक संगठन बनाएरै छाडे । जसको सांगठनिक भुगोल मेचीदेखि महाकालीसम्म फैलिन पुगे । त्यसैका फलस्वरुप त्यही भुगोलका जनताले उनका कर्मशीलता, निःस्वार्थता र सद्चरित्रलाई हृदयंगम गरी उनलाई गाँधी र मण्डेलाको संज्ञा दिएका थिए । र सोही संघर्षका कारण उनको पार्थिव शरीर अग्निभूत भए पनि उनका नाम अमर छन् र सदैव अमर रहने छन् ।

जुँगाको रेखी आएदेखि नै संघर्ष र राजनीतितर्फ मोडिएका गजेन्द्र नारायण सिंह नेपाली राष्ट्रिय काँग्रेसको स्थापना सँगै २००४ सालमा उक्त पार्टी संगठनका सदस्यता प्राप्त गरेका थिए । सो पार्टीको सक्रियतामा आयोजना हुने विभिन्न क्रान्तिमा एउटा सशक्त यूवा नेताका रुपमा परिचित हुनुहुन्थ्यो वहाँ । यिनै प्रतिबद्धता र सक्रियताका कारण पार्टीले वहाँलाई प्रमुख जिम्मेवारी दिने गरेका थिए । सो अवधिमा कैयौ पटक जेल जीवन बिताउनु परेको थियो वहाँलाई । 

यसै क्रममा राजा महेन्द्रको शासनकालमा उनी सहित विभिन्न शीर्षस्थ नेताहरुमाथि वारेन्ट जारी गरिएको थियो । यसरी यूवावस्थामै सन् १९६० देखि १९७७ सम्म भारतमा निर्वासित जीवन बिताउनु परेको थियो वहाँलाई । सो अवधिमा कहिले दरभंगा, कहिले पटना र कहिले दिल्ली आदि ठाउँमा बस्दा उनले कठोर अभावग्रस्त जीवनयापन गर्नु भएको थियो ।
सन् १९७७ तिर दरभंगामा उनीसित मेरो पहिलो सम्पर्क हुँदा उनी शाहगंज, बेता चौकको एउटा खपडैल घरमा बसोबास गर्नुहुन्थ्यो । एउटै कोठा, सानो खाट र टेबुल तथा जत्र तत्र पत्रिका र पुस्तक छरिएको, त्यस कोठाको दृश्य अहिले पनि मेरो मानस पटलमा विद्यमान छ । त्यसताका बेता चौकको एउटा पत्रिका पसल र लौण्ड्रीको बील चार महिनादेखि तिर्न नसकेको अवस्थाले उनको अभावग्रस्त जीवनलाई स्वतः प्रतिविम्बित गर्दछ । तापनि उनले आफ्ना मित्र र साहु महाजनको सहयोगमा जेनतेन आर्थिक अभावलाई टार्दै बडो संघर्षपूर्ण जीवन बिताउनु परेको थियो प्रवासकालमा ।
करिब १७ वर्षको प्रवासकाल पश्चात वहाँ आफ्नो जन्मथलो सप्तरी आउनुभयो । जनमत संग्रहताका २०३५–३६ सालमा उनले राजविराज–४ मा १२ कट्ठा जग्गा खरिद गरी त्यसमा सप्तरी सेवा आश्रम निर्माण गर्नुभयो । सोही ठाउँमा उनले बहुदल पक्षधरहरुलाई संगठित गर्ने कार्य प्रारम्भ गर्नु भएको थियो । त्यस ताका नेपाली कांग्रेसका नेता वखान सिंह गुरुङ, रामजनम तिवारी, रामराजा प्रसाद सिंह, केदार प्रसाद सिंह, सत्य नारायण दास, गुणानन्द चौधरी, गंगाधर झा जस्ता नेता तथा कार्यकर्ता उनका साथ थिए । तर, दुर्भाग्यवस वा षडयन्त्रवस बहुदलिय व्यवस्थाको पराजय भयो, र नेपाली काँग्रेस समेत फुटको संघारमा पुग्यो ।
आफ्ना माउ संगठन काँग्रेसभित्र मधेशी जनता र कार्यकर्ताको अवहेलना र भेदभावको अवस्था श्रृजना भएको वहाँले महशुस गर्नुभयो । जुन विषय गजेन्द्रनारायण सिंहको मनः मस्तिष्कमा जरो गाडेको थियो । फलस्वरुप उनले २०३७ सालमा ने.कां. परित्याग गरी छुट्टै संगठन निर्माणको कार्यमा तल्लिन हुनुभयो ।
तत्पश्चात उनले आफूसँग रहेका पुराना नेता र नयाँ कार्यकर्तासहितको समूह बनाई नेपाल सद्भावना परिषद् रुपी गैर राजनीतिक भनिए पनि राजनीतिक संस्थाको स्थापना गर्नुभयो । परिषद्मा महोत्तरीका रामचन्द्र झा, सिरहाका केदार प्रसाद यादव, सुनसरीका श्यामलाल मिश्रा, सप्तरीका सत्यनारायण दास, गंगाधर झा, अनिस अन्सारी, शैलेश चौधरी लगायतका पुराना र नयाँ कार्यकर्ताहरु सम्मिलित थिए । यस परिषदका माध्यमले वहाँ मधेशी पहिचान, समावेशीता, भाषा–संस्कृति सहित अन्य सम सामयिक विषय र माँगहरुका सम्बन्धमा राज्य र सरकारको ध्यानाकर्षण गराई दवाव दिने आन्दोलनका स–साना कार्यक्रमहरु सञ्चालन गर्दैआउनु भएको थियो । यिनै परिषदरुपी अस्त्रलाई राजनीतिक अस्त्र बनाई वहाँ २०४६ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा सक्रिय रहनुभयो ।
समयको अन्तरालसँगै देशमा पञ्चायती शासन व्यवस्थाको अन्त भई प्रजातान्त्रिक व्यवस्थाको प्रादुर्भाव भयो । सोही क्रममा वहाँले सद्भावना परिषद्को नेता, कार्यकर्तासहित अन्य नयाँ व्यक्तित्वहरुको संगठनको माध्यमबाट २०४७ सालमा नेपाल सद्भावना पार्टी नामक राजनीतिक दलको संस्थापन गर्नुभयो । परिषद् रहँदा गरिएको गृहकार्य र छोटो समयमा गजेन्द्रनारायण सिंहको ख्याति, व्यक्तित्व र संघर्षकै बलमा नेपाल सद्भावना पार्टी पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्म फैलियो । उक्त पार्टीमा थारु, सतार, राजवंशी, मुस्लिम, ब्राम्हण, राजपुत, कायस्थ, यादव, मण्डल, सुँडी, पासमान, चमार सहित मधेशका विभिन्न जात जाति तथा पहाडका आदिवासी र दलित समाहित रहेका थिए ।
आजीवन सो पार्टीका राष्ट्रिय अध्यक्ष रहनु भएका सिंहमा रहेको सांगठनिक कौशलता, क्षमता र उनको सरल, सौम्य र नैतिकतायुक्त व्यक्तित्वकै कारण नेपाल सद्भावना पार्टीतर्फ जनआकर्षण बढेको थियो त्यतिबेला । नेपाल विद्यार्थी मञ्च, युवा मञ्च, महिला मञ्चसहित विभिन्न भातृ संगठन समेत अत्यन्त सक्रिय र सबल रहेका कारण स्व. सिंह बाँचुञ्जेलसम्म नेपाल सद्भावना पार्टी एउटा शक्तिशाली पार्टीका रुपमा गनिन्थ्यो ।
मधेश र मधेशीको पहिचान, समावेशीता, आरक्षण, आदि माँग सहित मधेशीलाई ‘सौ मे पचास’ नारा धन्काउने पहिलो नेता गजेन्द्र नारायण सिंह नै हुनुहुन्छ । यतिमात्र नभई शक्ति पृथकिकरणको सिद्धान्त अनुरुप देशमा संघीय शासन लागु हुनुपर्ने माग गर्दै सर्वप्रथम संघीयताका विषय उठान गर्ने प्रथम नेता पनि वहाँ नै हुनुहुन्छ । केन्द्रीकृत शासन प्रणालीमा जतिसुकै गर्दा पनि भेदभाव कायम रहने आंकलन गरी उनले संघीय राज्य प्रणालीले यस्ता भेदभाव स्वतः हट्नुका साथै विकासीय गतिविधिमा समेत ठूलो योगदान हुने विश्वास उहाँको रहेको थियो ।
संघीयता नै वास्तविक लोकतन्त्र हुने व्याख्या गर्दै वहाँले संघीयताकै माध्यमबाट आफ्ना गाउँ, ठाउँका विकास र नेतृत्व दुवैमा आम जनताले समान अधिकार पाउने कुरा बताउनु हुन्थ्यो । तसर्थ नेपालमा संघीयताका सोच सार्वजनिक गर्ने नेता गजेन्द्र नारायण सिंह नै हो, भन्नुमा अतिशयोक्ति नहोला ।
गजेन्द्र नारायण सिंह पाँच पटक क्याविनेट मन्त्री भए । आपूर्ति, उद्योग वाणिज्य, स्थानीय विकास आदिमहत्वपूर्ण मन्त्रालयहरुका कार्यभार कुशलताका साथ सम्हाल्नुभएका सिंहको कार्यकालमा विभेदमा परेका हज्जारौं मधेशीले जागिर पाए । सरकारी जागिरका अतिरित्तः संस्थान, बोर्ड, आयोग र विभिन्न समितिहरुमा मधेशीको उपस्थिति नरहेको अवस्थामा वहाँले सैकडौ मधेशीलाई उक्त निकायहरुमा समाहित गर्नुभयो । हुन त मधेशी युवा र विद्यार्थीहरुलाई डाक्टर, इन्जिनियर, कृषिविज्ञ आदिको अध्ययन अध्यापनको व्यवस्था मिलाई मधेशीकालागि रोजगारी श्रृजनामा उहाँको ठूलो योगदान रहेको सत्य नकार्न मिल्दैन ।
प्रवासकालमा रहँदा पनि उनले कैयौं युवाहरुलाई भारत सरकार र भारतीय दुतावास मार्फत डाक्टर, इन्जिनियर बनाउनु भएको थियो । मन्त्री भए पश्चात त अझ वहाँको दायरा बढ्नुका साथै सरकारी जागीरमा मधेशीलाई प्रतिस्थापित गराई मधेशको विकास र मधेशीका लागि रोजगारी श्रृजना गर्ने काममा ठूलो योगदान रहेको देखियो ।
यसरी आम मधेशीलाई रोजगार मुक्त बनाई अधिकार सम्पन्न गराउने कार्यमा अतिरिक्त मधेशमिा नेतृत्व विकास गर्ने महत्वपूर्ण योगदान उहाँले गर्नुभयो । त्यसताका मेचीदेखि महाकालीसम्मका सयकडो युवामा नेतृत्व क्षमताको विकास गराई वहाँले तिनीहरुलाई स्थानीय निकाय र संसदसम्म सहभागी गराउने अवसर प्रदान गर्नुभयो । वहाँकै सानिध्यमा रही सो अवधिमा नेतृत्व र ख्याति प्राप्त गर्नुभएका राजेन्द्र महतो, अनिल झा, हृदयेश त्रिपाठी, मृगेन्द्र सिंह यादव, अनिस अन्सारी, शैलेश चौधरी लगायतका नेता पछि स्वयं नेतृत्व गर्न सक्षम भएको विषय कसैसँग लुकेको छैन ।
नेता गजेन्द्रनारायण सिंहको अवसान पछि सद्भावना पार्टी विखण्डित भए पनि स्व. सिंहका ती अनुयायीहरु मधेशका नेतृत्वका रुपमा नेपालको राजनीतिक क्षितिजमा उदियमान रहेको देखिन्छ । यसप्रकार मधेशको विकासका साथै मधेशीको नेतृत्व क्षमताको विकासमा समेत स्व. सिंहले ठूलो गुण लगाउनुभएको छ । जस कारण अहिले पनि वहाँ अमर हुनुहुन्छ ।
स्व. सिंहको सात दशक लामो जीवनलाई नियालेर हेर्दा वहाँको जीवन संघर्षमै बितेको देखिन्छ । तर, वहाँ कतै विचलित भएको देखिएन । संघर्ष, पीडा, यातना र आर्थिक अभावसँग जुझिरहनु भयो । दरभंगा, पटना र दिल्ली प्रवासका कठिनतम् संकटमा पनि वहाँ हाँस्दै एक न एक दिन आफ्नो संघर्ष पुरा हुनेमा आशावादी मात्र हैन, पूर्ण विश्वस्त देखिनुहुन्थ्यो । म स्वयं सहभागी सन् १९८० मा भएको नेपाल विद्यार्थी परिषद, बिहार युनिटको दरभंगामा आयोजित महासभामा थिए । जहाँ वहाँ हजारको संख्यामा उपस्थित छात्र–छात्रालाई सम्बोधन गर्दै भन्नुभएको थियो –‘हर जोर जुल्म के टक्कर मे, संघर्ष हमारा नारा है’ प्रिय छात्रों एवं मधेशका कर्णधार ! मै अपना जीवन मधेश और मधेशीयों के कल्याणमे समर्पित करनेका प्रण लिया हुँ । आप अपने भविष्य के लिए इस संघर्ष रुपी महायज्ञ मे शामिल हो । डर और भय कदापि नही, पर प्राण रक्षा करते हुए सब युवाओं संगठित हो मधेश की धरतीको त्राण दिलाने हेतु अपने अपने जगह से संघर्ष मे कुद जाएँ । यी मलाई स्मरण रहेका केही शब्द मात्र हुन् । यतिकैमा सम्पूर्ण युवा शक्तिले वीर गजेन्द्र–जिन्दावाद नारा लगाउँदै ‘हम सब आपके साथ है, और रहेंगे’ भनेर नारा मिश्रित प्रतिउत्तर दिएका थिए ।
हुन त, गजेन्द्रनारायण सिंहसँग सहचर्यताका धेरै संस्मरणहरु मेरो मानस पटलमा अहिले पनि झल्झल्ती आइरहेको छ । जुन सम्पूर्ण समाहित गर्न कठिन छ । साथै लेखनी लामो हुन लागेकोले मैले देखेका एक दारुण दृश्य पाठक सहित उहाँका अनुयायीहरु समक्ष राख्न चाहन्छुः
सम्भवतः १९८२–८३ को घटना हो, यो । नेता सिंहलाई हथकडी र नेल दुवै लगाएर काठमाडौं हुँदै जलेश्वर जेल ल्याएको सूचना बिहार स्थित मधेशी छात्र संगठनलाई प्राप्त भएको थियो । यस सूचनाका साथै एउटा अत्यन्त मर्मस्पर्शी र दुःखद संदेश समेत । त्यो के भने वहाँकी ममतामयी माता स्वर्गवास हुँदा पनि सरकारले दागवती दिने अधिकार समेत हनन् गरेको रहेछ । मसहित करिब सय जना छात्र भिठामोड हुँदै जेल पुग्यौं । उहाँसँग भेट्ने अनुरोध गरे जेलरसँग । सहजै भेट्न नदिई हप्काए पनि । जिल्ला प्रशासनबाट आदेश ल्याउ भने । अन्तमा हामी सि.डी.ओ.कहाँ होमियौं । धेरै बहस पश्चात ५ मिनेटकालागि भेट्ने आदेश दियो । भेटन जाँदा हात खुट्टा दुबैमा कडीरुपी सरकारी गहनाले बेरिएका बीर गजेन्द्रको दाह्री देख्दा हामी अचम्भित भयौं, भाव विह्वल भयौं ।
सोही क्रममा मैले उहाँका आँखामा आँसुले भरिएको दृश्य देखेँ । जुन आँसु उहाँसँगको लामो सहचर्यतामा कहिले देख्न पाईएन् । मातृत्व स्नेह र शारीरिक पीडाले मर्माहत हुनुहुन्थ्यो वहाँ । तर पनि युवा समूहले ‘वीर गजेन्द्र मत धवराना, तेरे साथ हम और हमारा सपना’ भने नारा लगाए । अत्यन्त भावुक र आक्रोशित दृश्य थियो त्यो । पछि प्रशासनले धर–पकड गरी हामीलाई रात भरि थुनामा राखियो ।
प्रजातन्त्रको सुनौलो बिहानीसँगै नेता गजेन्द्रका ती दुःख र कष्टहरु त हरण भए । तर, संघर्ष उनको जीवनको पर्यायवाची नै बनी रह्यो । अहिले ३÷४ महिनाका लागि भए पनि मन्त्री पदमा रहेका जनप्रतिनिधिहरुले कति नीजि सम्पति जोड्छन्, र तिनका जीवन शैलीमा कसरी परिवर्तन भइरहेको छ ? यावत विषयवस्तु प्रमाणसहित जनसमक्ष सार्वजनिक रहेकोले वर्णन गर्नु उचित ठान्दिन । तर वहाँ पाँच–पाँच पटक कयाविनेट मन्त्री हुनुभयो, त्यो पनि महत्वपूर्ण मन्त्रालयको । वहाँले ती सुखद दिनमा चिल्ला गाडी अवश्य चढ्नुभयो, अनुहारमा चमक पनि देखियो । तर ती स्वाभाविक रुपले मन्त्रीका रुपमा उब्जिएको चमक मात्र थियो । भित्रबाट वहाँ संघर्षरत नै हुनुहुन्थ्यो । वहाँभित्र संघर्ष खस अहंकारवादी शासक र मधेशी अधिकारका बाधक तत्वका विरुद्ध थियो । यसरी वहाँले यति लामो मन्त्रीत्वकालमा नीजि रुपमा के आर्जन गर्नुभयो ? भन्ने प्रश्नको जवाफ आम मधेशीले तब पाए, जब वहाँको देहावसान भयो । न त कुनै बैंकको खातामा पैसा र न त सुन, चाँदी र जवाहरात । न ठूला अट्टालिका । जीवनभरको कमाईका रुपमा वहाँले सप्तरी सेवा आश्रम र सोभित्र पहिले खर र पछि टीनको छानो भएको दुई कोठे घरसहित सानो पुस्तकालय र भान्साघर । जुन जीर्ण र अतिक्रमित अवस्थामा रहे पनि अद्यावधि विद्यमान छ । सँगै एउटा राष्ट्रिय व्यक्तित्वका रुपमा वहाँको पार्थिव शरीर अग्निभूत भएको ठाउँमा राज्यद्वारा निर्मित समाधिस्थल ।
सारांशमा युवावस्थादेखि बृद्धावस्थासम्म मधेशका मसीहा गजेन्द्रनारायण सिंहले ‘सप्तरी सेवा आश्रम’ रुपी सम्पति मात्र जोड्नु भयो । जुन वहाँको जीवनका सम्पूर्ण संघर्ष र वलिदानलाई कार्यान्वयन गर्ने थलोको रुपमा परिचय पायो । सौभाग्यवश वहाँको अन्तिम संस्कार पनि सोही परिसर भित्र हुन गयो । तर, वहाँले स्वस्फूर्त रुपमा चिताएको अन्मितम इच्छा पुरा हुन सकेन । सन्तान बिहिन नेता सिंहले सम्पूर्ण मधेशी युवालाई आफ्ना सन्तान मान्दैआउनु भयो । जुन कुरा वहाँले बेला–बेला आफ्ना मन्तव्यमा समेत भनिरहनुहुन्थ्यो । सन्तानको भविष्य र सम्पूर्ण मधेशको कल्याणार्थ जीवनको उत्तराद्र्धमा वहाँले ‘सप्तरी सेवा आश्रम’लाई गजेन्द्र नारायण सिंह जनकल्याण ट्रष्टका रुपमा परिणत गरी आफ्ना जीवन अमर बनाउने सोच बनाउनुभयो ।
जसअनुरुप वहाँले २०५८ साल कार्तिकमा सप्तरी सेवा आश्रमकार सम्पूर्ण जग्गा सोही ट्रष्टका नाममा दर्ता हुने गरी कानूनी प्रावधानकालागि सम्पूर्ण कागजात दुरुस्त गराउनुभयो । उहाँद्वारा हस्ताक्षरित निवेदनसहितका फाइल मालपोत कार्यालयमा दर्ता भयो । प्रक्रियाकै क्रममा उक्त फाइल केन्द्र र सम्बन्धित मन्त्रालयबाट अनुमोदनकालागि पठाइयो । उहाँ स्वयम् आफ्ना राजनीतिक कार्यका साथै उक्त फाइल कार्यान्वयनकालागि २०५८ पुसको अंतिम साता राजविराजबाट काठमाण्डौं पुग्नुभयो । तर, दुर्भाग्यवश माघ १० गते काठमाण्डौंमैं उहाँको देहावशान भयो । स्वर्गारोहण पश्चात विशेष हेलिकोप्टरबाट उनको पार्थिव शरीर राजविराज अवतरित हुँदा अन्तिम श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्न हज्जारौं विह्वल जनमानस, कार्यकर्ता र शुभचिन्तकसहित सहभागी रहेका शवयात्रा नगर परिक्रमा गरी मधेशका मसीहाद्वारा आफ्ना जीवनकालमा निर्मित ‘सप्तरी सेवा आश्रम’ भित्रै राज्यद्वारा गारद, सम्मान र सलामी पश्चात अन्त्येष्ठि गरियो । यसरी आफ्नै जीवनकालमा सम्पूर्ण मधेश हाँक्ने केन्द्र बन्न पुगेको सप्तरी सेवा आश्रमको माटोमा स्व. सिंहको शरीर विलिन हुन गयो । तर, दुर्भाग्यवश अहिले सप्तरी सेवा आश्रम र गजेन्द्र नारायण सिंह जन कल्याण ट्रष्ट समेत अतिक्रमणको चपेटामा परेको छ ।

क्रान्तिको सम्भावनामा नेता सिंहद्वारा निर्मित ऐतिहासिक ‘क्रान्ति भवन’ भत्काई एउटा नीजि विद्यालयलाई भाडा दिइएको छ, भने सरकारद्वारा निर्मित र सबैका साझा रहेका गजेन्द्र समाधिसम्म पुग्ने बाटो अवरुद्ध गरी नयाँ घर निर्माण हुन थालेको छ । त्यस्तै नेता सिंह बस्ने ऐतिहासिक घर र पुरातात्विक महत्वका उनका नीजि सामानहरु कता गयो ? कसले लग्यो ? थाहा छैन । अत्यन्त द्रुत गतिमा भइरहेको अतिक्रमणका कारण कुन बेला समाधि समेत भत्किने हो ? ठेगान छैन । तसर्थ मधेशका मसिहा सिंहको अमरत्व कायम गराई राख्न उहाँका जीवन भरिको कमाईका रुपमा रहेको सप्तरी सेवा आश्रम र सो मा गजेन्द्र नारायण सिंह जन कल्याण ट्रष्टको कार्य सञ्चालन गराउन सम्पूर्ण मधेशी र उनका शुभचिन्तकहरुको दायित्व बन्न पुगेको छ । यस पुनित कार्यमा आ–आफ्ना दायित्व निर्वाह गर्न स्थानीय प्रशासन, मधेशी दल, बुद्धिजिवी, पत्रकार तथा आम मधेशीसँग विनम्र अनुरोध छ ।
अन्तमा, छात्र जीवनदेखिनै मधेशका मसिहा गजेन्द्र नारायण सिंहको सहचर्यता र स्नेह प्राप्त भई वहाँको अवसानसम्म सदैव साथ रहँदा हासिल गरेका ज्ञान, अनुभव र अनुभूतिलाई जीवनभर प्रसार गर्ने प्रतिवद्धतासहित १५औं पुण्यतिथिका अवसरमा प्राप्त स्मरणीय नेता सिंहप्रति यही शब्दरुपी भावभिनी श्रद्धासुमन अर्पण गर्दै उहाँको अमरत्व सदैव कायम रहोस् भन्ने सदिच्छा व्यक्त गर्दछु । वीर गजेन्द्र अमर रहे । (लेखक मण्डल नेपाल पत्रकार महासंघ शाखा सप्तरीका पूर्व सभापति एवम् अधिवक्ता हुनुहुन्छ ।)

Classified Saptari Buy and Sell in Saptari

About The Author

लेखक यादव पत्रकारिताका साथै भाषा, साहित्य, कला, संस्कृति, पर्यटन, ऐतिहासिक एवम् पुरातात्विक क्षेत्रमा कलम चलाउँछन् (सं) ।

News Portal Web design in Saptari Offer