उत्तम आचार्य
कन्चनरुप , ३२ असार ।
शिवको प्रिय महिना: पौराणिक मान्यता अनुसार समुन्द्र मन्थनका क्रममा निस्किएको ‘हलाहल’ विष पिएर ब्रह्माण्डको रक्षा गरेका भगवान शिवको ताप शान्त पार्न यस महिनामा जल र गंगाजल चढाइन्छ। पार्वतीको व्रत: माता पार्वतीले भगवान शिवलाई पतिको रूपमा पाउनका लागि साउन महिनाभरी कठोर तपस्या गरेकोले साउन महिनाको धार्मिक महिमाको रुपमा विश्वास गरिएको हो ।
सोमबारको विशेष महत्त्व: साउनको सोमबार व्रत बस्नाले विवाहित महिलाको वैवाहिक जीवन सुखमय हुने र अविवाहित युवतीले इच्छाएको वर पाउने जनविश्वास छ।
हरियो र पहेँलो रङ (चुरा, पोते र कपडा) को महत्त्व
प्रकृतिको प्रतीक: साउनमा वर्षाका कारण जताततै हरियाली छाउँछ। हरियो रङलाई प्रकृतिको सम्मान र जीवन्तताको प्रतीक मानिन्छ।
सौभाग्य र समृद्धि: हिन्दु शास्त्रमा हरियो रङलाई सौभाग्य र पहेँलो रङ कोमलता, पवित्रता र समृद्धिको प्रतीक मानिएको छ। यी रङले जीवनमा सकारात्मक ऊर्जा ल्याउँछन्।
दाम्पत्य सुख: हरियो र पहेँलो चुरापोते तथा कपडा लगाउँदा पति-पत्नीबीचको सम्बन्ध बलियो हुने र पतिको आयु लामो हुने धार्मिक विश्वास छ।
मेहेन्दी लगाउनुको कारण
धार्मिक मान्यता: मेहेन्दीको गाढा रङलाई पतिको अगाध प्रेम र दाम्पत्य जीवनको खुसियालीसँग जोडेर हेरिन्छ।
वैज्ञानिक कारण: साउन महिनामा वर्षा धेरै हुने भएकाले वायुमण्डलमा चिस्यान बढ्छ। यस्तो मौसममा त्वचासम्बन्धी रोग वा संक्रमण फैलिने डर हुन्छ। मेहेन्दी (औषधीय गुण भएको वनस्पति) ले शरीरलाई शीतलता दिन्छ, तनाव कम गर्छ र कीटाणुहरूबाट छालाको रक्षा गर्छ।
संक्षेपमा भन्नुपर्दा, साउन महिनामा यी शृंगारहरू गर्नु धार्मिक रूपमा भगवान शिव-पार्वतीको आशीर्वाद प्राप्त गर्ने माध्यम हो भने सांस्कृतिक रूपमा नारी सौन्दर्य र प्रकृतिको उत्सव मनाउने तरिका हो।
