Top_Header_Right_Add

जिल्ला भूमि अधिकार मञ्च, उदयपुरकोे माग–पत्र

जिल्ला भूमि अधिकार मञ्च, उदयपुरकोे माग–पत्र

प्रमुख जिल्ला अधिकारी ज्यू मार्फत प्रधानमन्त्रीको कार्यलय,वालुटार,काठमाडौं

‘राष्ट्रिय भूमि अधिकार मञ्च, नेपाल’ भूमि अधिकारका लागि सङ्घर्षरत राष्ट्रिय सङ्गठन हो । यो मुलुकको ५४ जिल्लामा फैलिएको छ। करिव ६ लाख सुकुमबासी, भूमिहीन तथा साना किसान मंचमा सङ्गठित छन् । जसले नेपालका तमाम् उत्पीडित, गरिब, दलित र महिलाको आर्थिक तथा सामाजिक स्वतन्त्रताको आवाज उठाइ रहेको छ । २०६५ सालमा उदयपुरमा जिल्ला भूमि अधिकार मञ्चको स्थापना भएपछि भूमि अधिकारको आन्दोलन संस्थागत रुपमा भूमि अधिकारको सबालमा काम गर्दै आएको छ ।
जिल्ला भूमिअधिकार मंच,उदयपुरले भूमिपिडितको पक्षमा जग्गा हकबन्दी, वैज्ञानिक भूमिसुधार, मोहियानी हक, उठीवासको रोकथाम गरी स्थायी वास, वर्ष भरी खान पुग्ने खेतीयोग्य जग्गा माँग राख्दै आन्दोलन गरिरहेको छ ।
यस संगठनले जिल्लाका ३ नगरपालिका ५ वटा गाविसमा ७५ वटा संगठन निमार्ण गरि भूमि तथा कृषि अभियान संचालन गरीरहेको छ । संगठनमा करिब ३ हजार भन्दा बढी सदस्यहरु आवद्ध छन् । जिल्ला कार्यसमितिले आन्दोलनमा हरुवाचरुवा हक अधिकार र मानवअधिकार प्रत्याभूति दिलाउन चाहेको छ । यसले भूमि तथा खाद्य अधिकारका लागि काम गर्दै आएको छ । जसवाट कृषि सहकारी, सामुहिक खेती लगायत महिला पुरुष समान कामको समान ज्यालाको सबालमा काम गर्दै आएको छ । हाल यस मञ्चको कार्यालय त्रियुगा नगरपालिका ३ दुर्गा टोलमा छ ।
सुरक्षित बास, पूर्ण उपभोगको अधिकार सहितको खेती योग्य जमिन र त्यसमा गरिने उत्पादनले आधारभूत आवश्यकता पुरा गर्न सक्ने आत्म निर्भर किसान समाजको निर्माण मञ्चको परिकल्पना हो । गाउँ भूमि अधिकार मञ्चलाई बलियो बनाउँदै जिल्लामा भूमि अधिकार अभियानलाई व्यवस्थित रुपमा सञ्चालन र भूमिअधिकार हनन्का घटना विरुद्ध मञ्चले सशक्त उपस्थिति देखाइरहेको छ ।
गरीवि र पछौटेपनहरुका कारणहरुमध्ये उत्पादनका श्रोत र साधनहरु माथि पहुँच र नियन्त्रणको अभाव एक प्रमुख कारण हो । उदयपुर जिल्लामा हालसम्म कुनैपनि निकायहरुसंग भूमिहिन, सुकुम्वासी, अब्यवस्थित बसोबास लगायतका भूमिहीनहरुको वास्तविक र भरपर्दो तथ्यांक छैन । २०६८ सालको जनगणना, जिविस, नगरपालिका र गाविसहरुसंग रहेको अब्यवस्थित तथ्यांकहरुको आधारमा भूमिहीनतहरुको अवस्थालाई विश्लेषण गर्दा उदयपुर जिल्लाको १५,७२३(२३.६४ प्रतिशत) घरपरिवारसँग बर्षौ देखिको जोतभोग भएर पनि आफ्नो स्वामित्वमा जग्गा नभएको देखिन्छ । उनिहरु मध्ये ६३० परिवार(४ प्रतिशत) गाउँ ब्लक, ८०१९ परिवार(५१ प्रतिशत) सरकारी ऐलानी, ६२८९ परिवार(४० प्रतिशत) वनक्षेत्र, ३१४ परिवार(२ प्रतिशत) अर्काको नम्बरी र ४७१ परिवार(३ प्रतिशत) खोला नदी उकास जग्गामा बसोवास तथा जोत भोग गरिरहेका छन् ।
क्षेत्रिय हिसाबले विश्लेषण गर्दा चुरे क्षेत्रमा रहेका जिल्लाको रामपुर ठोक्सिला, तपेश्वरी, सुन्दरपुर, हडिया, जोगिदह लगायतका गाविसहरुका साथै त्रियुगा, कटारी र बेल्टार बसाहा नगरपालिकामा ८० प्रतिशत भन्दा बढी भूमिहीनहरु रहेका छन् भने बाँकी २० प्रतिशत जति जिल्लाको ३५ गाविसहरुमा छरिएर रहेका छन् । यसैगरी जातिय रुपमा विश्लेषण गर्दा भूमिहिन, सुकुम्वासी र अब्यवस्थित बसोबास गर्नेहरु मध्ये ४० प्रतिशत जनजाती, ३५ प्रतिशत दलित, ५ प्रतिशत मधेशी मुस्लिम र २० प्रतिशत अन्य समुदायका रहेका छन् ।
राष्ट्रिय भूमि अधिकार मञ्चको अथक प्रयासपछि नेपालको संविधान, २०७२ मा भूमि, कृषि र आवास सम्बन्धी थुप्रै सकारात्मक व्यवस्था गरिएको छ । नायाँ संविधान कार्यान्वयनका लागि विभिन्न ऐन, कानून,नीति निमार्ण र परिमार्जन हुनेक्रममा छ । ऐन, कानून,नीति निमार्ण गरिव भूमिहीन,सुकुम्बासी,साना किसानको पक्षमा निमार्ण गरियोस् भन्ने उद्दृेश्यले यो माँग पत्र प्रधानमन्त्री तथा सम्बन्धीत सरोकारवाला निकाय समक्ष पेश गरेका छौं ।

हाम्रा मागहरू
१. नायाँ संविधान कार्यान्वयनका लागि निर्माणका क्रममा रहेको ऐन,कानून,नीतिहरु भूमिहीन,सुकुम्बासी,साना किसान र गरिबमूखी बनाइयोस् ।
२.संविधानमा भूमिहीन,सुकुम्बासी,साना किसान,र भूमिहीन दलितलाई जमिन र अवास उपलब्ध गराउने व्यवस्था तत्काल कार्यान्वयन गरियोस् ।
३. वर्षौदेखी भूमिहीन,सुकुम्बासीहरुले जोतभोग गरिरहेको सरकारी ऐलानी जग्गा जिल्ला स्थित विभिन्न विद्यालय,संघ संस्थाहरुले अनाधिकृत रुपमा बिक्री वितरण गर्ने र लीज(ठेक्का)मा लगाउने क्रम बढेकोले तत्काल ती कार्य बन्द गरियोस् र ती जग्गा जोतभोगको अधारमा भूमिहीन सुकुम्बासीको नाममा दर्ता गरियोस् ।
४. नायाँ संविधान २०७२मा सम्पतिमा दम्पतिको समान अधिकारको व्यवस्था तत्काल कार्यान्वयन गरियोस् । हाल नापी कार्यालयबाट गाउँ ब्लक जग्गा नापी गर्न फिल्डमा खटिएको नापी टोलीलाई जग्गा नापी गरि स्वामित्व कायम गर्दा अनिवार्य रुपमा श्रीमान र श्रीमति दुवैको संयुक्त नाममा कायम गरियोस् ।
५.भूमिमा महिलाको पहुँच स्थापित गर्नका लागि श्रीमान र श्रीमतीको नाममा संयुक्त रूपमा जग्गा दर्ता गर्ने कार्यलाई प्रोत्साहन गर्ने खालको कार्यक्रम गाविसदेखि जिल्लास्तरमा ल्याइयोस् ।
६.जिल्ला विकास कार्यलय,नगरपालिका र गाविस स्तरीय संयन्त्रमा जिल्ला भूमि अधिकार मंच र गाउँ मंचको प्रतिनिधित्व गराइयोस् । नगरपालिका र गाविसले सरकारी,ऐलानी,पर्ति जग्गा लीज(ठेक्का) मा लगाउँदा भूमिहीन सुकुम्वासीलाई प्राथमिकतामा राखेर लगाइयोस् ।
७.सबै नगरपालिका तथा गाविसहरूमा कृषि र वन वातरण समिति गठन गरि किसानको लागि अनुदान रकम छुट्याइयोस र त्यसमा गाउँ भूमिअधिकार मंञ्चका प्रतिनिधिलाई पनि अनिवार्य सहभागि गराइयोस् । गाविस,नगरपालिकाले भू उपयोग नीतिको खाका बनाइ कार्यान्वयन गरियोस् ।
८. नगरपालिका र गाविसहरूले भूमिहीन तथा सुकुमवासीहरूलाई जोत भोगको आधारमा स्थानीयस्तरमा सहर–जमीनको आधारमा जोतभोग प्रमाण–पत्र दिइयोस् ।
९ आर्थिक वर्ष २०७३÷०७४को बजेटमा भूमिहीन सुकुम्बासीका जीविकोपार्जनका लागि बजेट विनयोजन गरियोस् ।
१०. नगरपालिका तथा गाविसिहरूले हरूवा÷चरूवालाई ऋणबाट मुक्त गरि उनीहरूलाई परिचय–पत्र वितरण गरियोस् ।
११.जिल्ला कृषि कार्यलय, जिल्ला पशु कार्यालय र भू संरक्षण कार्यलयबाट उपलब्ध सेवा सुविधा र अवसरमा भूमिहीन,सुकुमबासी तथा साना किसानलाई प्राथमिकता दिइयोस् र भूमिहीन,सुकुमबासीहरूले संचलन गरेको कृषि उद्यम र कृषि सहकारीलाई प्राथमिकता र प्रोत्साहन दिइयोस् ।
१२.सरकार र राष्ट्रिय भूमिअधिकार मंचबीच भएको सहमति अनुसार वर्षोदेखि सामुदायिक वन क्षेत्रमा वसोवास गर्ने भूमिहीन तथा सुकुमबासीहरूलाई विकल्प विना उठिवास नलगाइयोस् । सामुदायिक वनमा वसोवास गरिरहेका भूमिहीनहरूलाई राज्यबाट प्राप्त हुने विकास निमार्ण तथा सेवा सुविधाबाट वञ्चित नगरियोस् ।र,सामुदायिक वन उपभोक्ता समितिमा भूमिहीनहरू प्रतिनिधित्व गराइयोस् ।
१३. भूमिहीन सुकुम्बासीका छोरा छोरीलाई उच्च शिक्षासम्म छात्रवृत्ति सहित निशुल्क शिक्षा र कम्तिमा एक घर एक रोजगारीको व्यवस्था गरियोस् ।
१४.जिल्लामा गुठीको जग्गा जोत्ने भूमिहीन किसानका नाममा रैकर गरियोस् र मोही किसानलाई मोही जग्गा बाडफाँडगरि आधा जमिन विना झनझट उपलब्ध गराइयोस् ।
१५.काम गर्न रोक लगाइएको सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोगलाई अधिकार सम्पन्न बनाई तत्काल काम गर्नदिइयोस् ।
जय भूमि
वोधार्थ ः भूमिसुधार तथा व्यवस्था मन्त्रालय,सिहंदरवार काठमाडौं

………………………..
फूर्तिमान राई
(संयोजक)
जिल्ला भूमि अधिकार मंच,उदयपुर
७ जेठ,२०७३

Classified Saptari Buy and Sell in Saptari

About The Author

लेखक यादव पत्रकारिताका साथै भाषा, साहित्य, कला, संस्कृति, पर्यटन, ऐतिहासिक एवम् पुरातात्विक क्षेत्रमा कलम चलाउँछन् (सं) ।

News Portal Web design in Saptari Offer